Chuyên đề 2: Cách Phân Tích Màu Bị Chồng, Lệch Tông và Cách Pha Màu Cân Bằng Lại

I. XÁC ĐỊNH NGUYÊN NHÂN MÀU BỊ LỆCH

Trước khi xử lý màu bị lệch, cần xác định nguyên nhân gây ra sự sai khác. Dưới đây là một số yếu tố ảnh hưởng:

1️⃣ Nguyên nhân vật liệu nền gỗ

📌 Loại gỗ khác nhau có khả năng hấp thụ màu khác nhau

Gỗ mềm (thông, sồi, cao su, tần bì): Hút màu nhanh, dễ lên màu sáng.
Gỗ cứng (gõ đỏ, óc chó, teak, lim): Hút màu chậm, dễ bị ám tông tối.
Gỗ có vân lớn (ash, oak, teak): Dễ bị sọc màu hoặc loang màu.

📌 Gỗ có độ ẩm cao hoặc chưa xử lý bề mặt tốt

Gỗ quá ẩm → Màu lên không đều, bị ám xanh.
Chà nhám không đều → Màu chồng lớp không đồng nhất, bị loang.

📌 Gỗ có nhựa (Teak, Óc chó, Gõ đỏ, Căm xe)

Nhựa gỗ làm thay đổi sắc độ, gây ám vàng hoặc ám đỏ.

📌 Sự khác biệt giữa từng lô gỗ

Một lô gỗ có thể có sự chênh lệch về màu sắc tự nhiên, dẫn đến màu nhuộm không đồng nhất.

2️⃣ Nguyên nhân từ hệ màu nhuộm và sơn phủ

📌 Sai lệch trong hệ màu nền (Stain/Nhuộm)

Bị quá đỏ → Thiếu màu xanh lá để cân bằng.
Bị quá vàng → Thiếu màu tím để trung hòa.
Bị quá tối hoặc quá sáng → Cần điều chỉnh sắc độ bằng cách thay đổi nồng độ màu hoặc thêm màu phụ trợ.

📌 Màu bị "chồng" khi sơn nhiều lớp không đúng kỹ thuật

Nếu lớp màu dưới chưa khô hoàn toàn, lớp phủ tiếp theo có thể làm màu bị biến tông hoặc xỉn màu.
Khi phủ sơn bóng, màu nhuộm có thể bị nổi tông mạnh hơn so với khi còn ướt.

📌 Dùng sai loại sơn lót

Sơn lót có sắc độ vàng có thể làm nền gỗ bị ám màu.
Nếu sơn lót hấp thụ màu nhuộm không đều → Bề mặt bị loang.

II. CÁCH PHÂN TÍCH MÀU BỊ CHỒNG & LỆCH TÔNG

Sau khi xác định nguyên nhân, cần phân tích chính xác màu đang lệch về hướng nào để cân bằng lại.

1️⃣ Dùng Vòng Tròn Màu Để Xử Lý Màu Bị Lệch

Vòng tròn màu giúp nhận diện và cân bằng lại màu sai lệch bằng màu đối nghịch (complementary color).

🔴 Nếu màu bị quá đỏ → Thêm màu xanh lá để trung hòa.
🟡 Nếu màu bị quá vàng → Thêm màu tím để cân bằng.
🔵 Nếu màu bị quá xanh → Thêm màu cam để làm dịu lại.
🟠 Nếu màu bị quá cam → Thêm màu xanh dương để giảm độ ấm.
🟢 Nếu màu bị quá xanh lá → Thêm màu đỏ để làm ấm lại.

💡 Ví dụ thực tế:

Gỗ bị quá đỏ sau khi nhuộm → Thêm 5% màu nhuộm xanh lá vào công thức để giảm đỏ.
Gỗ bị quá vàng → Pha thêm 2% tím (violet dye) để trung hòa.

2️⃣ Phương pháp so sánh màu

📌 Dùng mẫu chuẩn để so sánh

So màu dưới ánh sáng tự nhiên (D65) để tránh sai lệch ánh sáng.
Kiểm tra màu bằng hộp đèn so màu (Light Box) để xem màu dưới nhiều điều kiện khác nhau.

📌 Dùng máy đo màu (Spectrophotometer) nếu có thể

Máy đo màu sẽ cho giá trị Lab* để xác định màu lệch theo hướng nào.

📌 Thử nghiệm mẫu nhỏ trước khi pha toàn bộ

Lấy một miếng gỗ mẫu, test với các công thức điều chỉnh trước khi pha màu số lượng lớn.

III. CÁCH PHA MÀU CÂN BẰNG LẠI

1️⃣ Công thức điều chỉnh màu theo từng lỗi

Lỗi màu	Giải pháp pha màu
Quá đỏ	Thêm xanh lá (Green Dye) 2 - 5%
Quá vàng	Thêm tím (Violet Dye) 2 - 5%
Quá xanh lá	Thêm đỏ (Red Dye) 2 - 5%
Quá xanh dương	Thêm cam (Orange Dye) 2 - 5%
Màu quá đậm	Pha loãng màu với solvent hoặc nước
Màu quá nhạt	Tăng nồng độ màu nhuộm thêm 5 - 10%

2️⃣ Quy trình điều chỉnh màu trong thực tế

Bước 1: Xác định màu bị lệch

Kiểm tra mẫu dưới nhiều ánh sáng khác nhau.
Dùng vòng tròn màu để xác định màu đối nghịch cần pha.

Bước 2: Pha thử nghiệm với lượng nhỏ

Bắt đầu với tỷ lệ nhỏ (2 - 5%) màu điều chỉnh.
Khuấy đều, lọc màu trước khi sơn thử.

Bước 3: Thử nghiệm trên mẫu gỗ

Sơn lên mẫu gỗ cùng loại với sản phẩm thật.
Để khô ít nhất 10 - 15 phút, kiểm tra dưới ánh sáng chuẩn.

Bước 4: Điều chỉnh nếu cần

Nếu màu vẫn chưa đạt → Thêm màu từ từ, tránh pha quá tay.

Bước 5: Pha số lượng lớn và kiểm soát chặt chẽ

Khi đạt đúng màu, pha toàn bộ theo tỷ lệ đã chuẩn hóa.

IV. LỜI KHUYÊN KHI XỬ LÝ MÀU LỆCH

🔹 Không pha màu đối nghịch quá nhiều một lúc, tránh làm màu bị xỉn.
🔹 Luôn thử màu trên mẫu gỗ thực tế trước khi áp dụng toàn bộ sản phẩm.
🔹 Ghi chép công thức màu, giúp dễ dàng tái tạo khi cần điều chỉnh lô khác.
🔹 Kiểm soát quy trình thi công: Nếu thi công không đồng nhất, màu vẫn bị lệch dù pha đúng.

🎯 Tóm tắt cách xử lý màu lệch nhanh

✔ Dùng vòng tròn màu để xác định màu cần pha
✔ Pha thử với lượng nhỏ trước khi điều chỉnh toàn bộ
✔ Kiểm tra dưới nhiều điều kiện ánh sáng
✔ Duy trì quy trình thi công ổn định